Inwestować można w dobra materialne – złoto, srebro, antyki, dzieła sztuki, rzeźby czy nieruchomości. Z drugiej zaś strony na horyzoncie pojawiają się instrumenty finansowe. Przedmiot tych inwestycji ma charakter niematerialny. Tutaj lokujesz swoje środki z założeniem, że wartość inwestycji na przestrzeni czasu wzrośnie lub otrzymasz zwrot poprzez wygenerowanie okresowych dochodów. Co jeszcze warto wiedzieć o różnych rodzajach instrumentów finansowych?

Instrumenty finansowe – co to jest?

Jedni inwestorzy wybierają lokowanie środków w inwestycje rzeczowe, które mogą przedstawiać dodatkową wartość użytkową (np. rzeźba czy obraz), a nawet zaspokajać konkretne potrzeby (np. nieruchomość czy grunt). Inni wybierają inwestowanie w instrumenty finansowe, które przedstawiają wartość pieniężną, ale nie są użytkowe oraz nie zaspokajają żadnych potrzeb konsumpcyjnych.

Instrument finansowy można porównać do kontraktu między dwiema stronami transakcji. Określa on pewną powstającą zależność finansową, która od tej pory łączy kupującego i sprzedającego. Instrumenty dzielimy na papiery wartościowe – co do zasady mogące być przedmiotem zorganizowanego (giełdowego) obrotu, oraz inne instrumenty finansowe, niebędące papierami wartościowymi, które tworzą wzajemne zobowiązania wyłącznie między stronami transakcji. Do pierwszej kategorii należą np. akcje i obligacje, a do drugiej jednostki uczestnictwa FIO lub kontrakty CFD.

Cele takich inwestycji – nieważne, czy wybierzesz omawiane instrumenty finansowe, czy inwestycje rzeczowe – są zawsze takie same. Inwestor chce poprzez nie zwiększyć wielkość swojego kapitału, gromadzić dodatkowe środki na konsumpcję czy nawet pozyskiwać stałe dodatkowe dochody. Ponadto instrumenty finansowe czy inwestycje rzeczowe mają za zadanie ubezpieczyć inwestowany kapitał, a także być produktami płynnymi, które w razie czego można szybko wymienić na gotówkę. Inwestycje to gra czasu i ryzyka, w której inwestor wyrzeka się obecnej konsumpcji na rzecz przyszłej, niepewnej korzyści.

Główne rodzaje instrumentów finansowych

Interesujesz się instrumentami finansowymi? Definicja tych kontraktów pokazuje, że działają one na obie strony – kupującego i sprzedającego. Z tego względu można wyróżnić ich kilka podstawowych rodzajów.

Klasyfikacja instrumentów finansowych wygląda następująco:

• Instrumenty finansowe dłużne (wierzycielskie) – jedna ze stron tego typu kontraktu pożycza kapitał drugiej stronie. Wiąże się to m.in. z pojawieniem się zobowiązania do zwrotu kapitału oraz wymogiem opłacenia odsetek. Do tych instrumentów należą obligacje, listy zastawne lub certyfikaty depozytowe (bankowe papiery wartościowe).
• Instrumenty finansowe udziałowe (własnościowe) – jedna strona kontraktu sprzedaje drugiej prawo własności przedsiębiorstwa. Do tych instrumentów należą akcje przedsiębiorstw.
• Instrumenty finansowe pochodne (terminowe) – obie strony określają tu transakcję, do której dojdzie w przyszłości, transferując przy tym ryzyko inwestycyjne. Wartość instrumentu pochodnego zależy od wartości innego instrumentu – tzw. bazowego. Tu przykładami są opcje, kontrakty futures i forward, swapy lub kontrakty CFD.
• Instrumenty finansowe hybrydowe – rozwiązanie, które łączy w sobie dwa różne inne instrumenty finansowe. Przykładem mogą być obligacje z wbudowanym instrumentem pochodnym (np. opcją).

Instrumenty finansowe – przykłady i ryzyka

Znając już podstawową klasyfikację instrumentów finansowych, warto sprawdzić, czym są one w praktyce. Konkretne przykłady instrumentów finansowych świetnie obrazują, na czym polega dany kontrakt i jakie są jego ewentualne ryzyka.

Doskonałym przykładem instrumentów finansowych dłużnych są wszelkiego rodzaju depozyty bankowe (w walucie krajowej i zagranicznej), kredyty udzielane przez te instytucje, ale także dostępne na rynku obligacje czy bony skarbowe. W przypadku tego typu instrumentów głównym ryzykiem transakcji jest niewypełnianie przez jedną ze stron warunków danego kontraktu. Jeśli stroną jest Skarb Państwa (np. w przypadku obligacji skarbowych), ryzyko to maleje praktycznie do zera (jeśli rating państwa jest maksymalny – AAA – przyjmujemy że ryzyko to jest zerowe). Z drugiej strony, gdy mamy do czynienia z innymi podmiotami, np. firmą prywatną, ryzyko niedotrzymania warunków umowy może się zwiększać.

Kolejny rodzaj, czyli instrument finansowy udziałowy, sprawia, że kupujesz (w uproszczeniu) prawo własności wybranego biznesu. Przykładem są specjalne certyfikaty inwestycyjne FIZ, ale też powszechnie znane i chętnie skupowane akcje emitowane przez spółki akcyjne. Zazwyczaj horyzont inwestycyjny wynosi tu minimum rok. Warto dodać, że akcja to podstawowy instrument rynku kapitałowego. Ryzyko związane z tym typem inwestycji dotyczy w szczególności zmian cen na rynku. Ponadto wartość akcji kształtuje się poprzez działalność i rentowność danego podmiotu, co dodatkowo może generować zmienności.

Ciekawą opcję stanowią także instrumenty finansowe pochodne, w których mamy do czynienia z transferem ryzyka, nie kapitału. Można powiedzieć, że to najmłodsza grupa instrumentów finansowych, które do szerszego obiegu weszły w latach 80. ubiegłego wieku. Do wysoce ryzykownych instrumentów finansowych pochodnych należą kontrakty terminowe (futures i forward), swapy czy CFD. Głównym ryzykiem w tym przypadku jest efekt dźwigni finansowej, która z jednej strony daje ekspozycję na wysokie zwroty, z drugiej zaś generuje możliwość znaczących strat.

Ostatnia grupa, czyli instrumenty finansowe hybrydowe, to połączenie różnych instrumentów finansowych w jednym. Przykładem może być synteza instrumentu dłużnego i instrumentu pochodnego. Do tej grupy należą m.in. wszelkie strukturyzowane produkty depozytowe lub obligacje z dołączonymi prawami. Ze względu na swoją specyfikę instrumenty hybrydowe zalicza się często do grupy instrumentów pochodnych, stąd mogą one generować dość spore ryzyka.

Rynek finansowy to przestrzeń, w której dokonuje się transakcji wieloma instrumentami finansowymi. Do wyboru jest sporo opcji, w tym m.in. instrumenty dłużne, udziałowe czy pochodne. Warto pamiętać, że każdy instrument finansowy ma różny poziom ryzyka. Im większa jest zmienność ceny lub stopy dochodu danego instrumentu, tym możemy się spodziewać, że wyższe będzie tu ryzyko lokowania środków.

Chcesz poznać lepiej klasyfikację instrumentów finansowych, a może szukasz dodatkowych informacji na temat lokowania środków? Dołącz do platformy e-learningowej AvaTrade School! Dzięki bezpłatnemu dostępowi uzyskasz ciekawe porady wprost od praktyków rynku, a przy tym poszerzysz wiedzę w zakresie inwestowania. Łącznie to aż 50 godzin wideo na temat tradingu!

Powyższa informacja stanowi publikację handlową i jest upowszechniana w celu promocji usług świadczonych przez Ava Trade EU Ltd.